4

Wielka Synagoga w Budapeszcie jeszcze do niedawna była drugą największą synagogą świata, jednak niedawno w Jerozolimie zbudowano tę największą, zatem na obecną chwilę synagoga w Budapeszcie jest na trzecim miejscu pod względem wielkości, tuż za synagogą Emanu-El w Nowym Jorku. Jest to jednak największa synagoga w Europie. Nie ukrywam, że faktycznie robi wrażenie.

Wielka Synagoga w Budapeszcie

Wielka Synagoga w Budapeszcie to trzecie największa synagoga w świecie i największa w Europie

Grupki chętnych do obejrzenia świątyni od wewnątrz gromadziły się już ponad godzinę przed otwarciem kas. Każdy miał nadzieję, że przyjdzie wcześniej, załapie się jeszcze na czas, kiedy Wielka Synagoga w Budapeszcie nie będzie jeszcze tak oblężona przez turystów. Niestety kasy zostały otwarte dopiero o 9:30, a przez bramki wejściowe można było wchodzić od 10 z minutami. Rzecz jasna jak to w większości żydowskich budynków najpierw przeszukanie plecaka, potem bramka z wykrywaczem metali i wreszcie można wejść. Od razu pędzę do wejścia, tu przez kilka sekund mam synagogę prawie tylko dla siebie, można wykonać zdjęcie bez setki turystów. Jest cisza, spokój i sacrum. Ale nie ma czasu, by kontemplować miejsce, do synagogi wolnym strumykiem wlewają się turyści, coraz bardziej wypełniając pomieszczenie.  Po chwili przychodzi przewodnik, bo co dwie godziny można w zorganizowanych grupach posłuchać historii Wielkiej Synagogi. Siadam w ławie i słucham grupy anglojęzycznej, tuż obok jest grupa hiszpańskojęzyczna, dalej włoska, polskiej niestety nie ma.

Wnętrze Wielkiej Synagogi w Budapeszcie

Eklektyczne wnętrze Wielkiej Synagogi w Budapeszcie. Synagoga zbudowana została z dbałością o każdy detal, wiele z nich zaczerpniętych zostało z innych religii

Historia Wielkiej Synagogi w Budapeszcie

Dowiaduję się dlaczego Wielka Synagoga w Budapeszcie, która została zbudowana w latach 1854 – 1859, nie jest już drugą w świecie, ale wciąż jest największa w Europie. Przewodnik dementuje podane w jednym z przewodników informacje, że świątynia została zburzona w 1939 roku. I owszem została obrzucona granatami, zniszczono jej część, ale zachowała swój charakter i formę. W czasie drugiej wojny światowej była wykorzystywana jako stajnie i budynek gospodarczy. Jednak dzięki temu, że Węgry współpracowały z nazistowskimi Niemcami, nie została wysadzona. Co więcej dzięki tej współpracy wielu Żydów miało szansę przetrwać wojnę, pracując w fabrykach na potrzeby armii i policji. Nie zmienia to jednak faktów, że Armia Czerwona wyzwalając Budapeszt, zastała w getcie tysiące ciał zabitych, ale także zmarłych z głodu i wycieńczenia Żydów. Ponieważ nie było ich gdzie pochować, wbrew tradycji żydowskiej, by nie chować zmarłych tuż przy synagodze, pochowano ich w małym parku tuż przy świątyni. Obecnie teren ten jest ogrodzony i nie można na niego wchodzić, można go jednak zobaczyć z ulicy, poprzez płot (także bez biletu). Po wojnie pod władzą komunistyczną Wielka Synagoga w Budapeszcie na powrót odzyskała funkcję sakralną i służyła społeczności żydowskiej jako dom modlitw. Kapitalna renowacja świątyni zaczęła się długo po wojnie, bo dopiero w 1991 roku i zakończyła się w 1998. Jak widać remont trwał dłużej niż budowa synagogi.

Ambona w Wielkiej Synagodze w Budapeszcie

Ambona nie jest standardowym wyposażeniem każdej synagogi. W Wielkiej Synagodze w Budapeszcie są nawet dwie

A było co remontować. Wielka Synagoga w Budapeszcie ma 75 metrów długości i 27 metrów szerokości. Jej projektant Ludwig Forster czerpał garściami ze stylów i kultur całego świata. Wchodząc do synagogi od razu widzimy pomieszanie stylów i kultur. Nie wiedząc, że to synagoga, moglibyśmy odnieść wrażenie, że to chrześcijańska katedra, ponieważ mamy tu jedną nawę główną i dwie boczne, na wprost zaś znajduje się pulpit na którym można czytać torę, nad tym zaś płonie wieczny ogień. Ale od razu rzuca nam się w oczy, że Wielka Synagoga ma kilka pięter. To z kolei wzięte od muzułmanów rozwiązanie, które każe mężczyznom i kobietom modlić się osobno. Dwa piętra/poziomy po każdej ze stron są przeznaczone dla kobiet, w głównej nawie, na poziomie gruntu modlą się mężczyźni. To oczywiście teoria, bo praktykujących Żydów jest na tyle niewielu, że świątynia wypełnia się zaledwie kilka raz w roku i tylko wtedy podział jest przestrzegany. Wypełnić ją nie jest tak prosto, jej mury mogą pomieścić aż trzy tysiące wiernych. Przewodnik z rozbrajającą szczerością przyznał, że w zwykłe święta przychodzi tu najwyżej kilkuset Żydów. Ale to jeszcze nie koniec zapożyczeń i podobieństw, bo po stronie każdej z naw zobaczymy znane z katolickich świątyń ambony, z których niegdyś rabini nauczali wiernych. Jednak te wszystkie zapożyczenia, łączenia i eklektyzm nie są sztuczne, nie gryzą się ze sobą. Wręcz przeciwnie! Tworzą harmonijne piękno. Na miejscu i całkiem naturalne wydają się być nawet organy, a tego instrumentu nie widziałem w żadnej innej synagodze. Pełen eklektyzm! Takie rzeczy tylko w Budapeszcie! W żadnym wypadku nie żałuję wydanych 2750 forintów na bilet wstępu do Wielkiej Synagogi. Jeśli ponownie odwiedzę Budapeszt, prawdopodobnie przyjdę tu jeszcze raz.

Organy w Wielkiej Synagodze w Budapeszcie

Organy to kolejny niecodzienny element, który zobaczymy w Wielkiej Synagodze w Budapeszcie

Paweł Osmólski
Amator podróży do Azji i po Europie Wschodniej, a szczególnie po Bałkanach. Jakoś tak mam, że marzenia same mi się nie spełniają, zatem robię wszystko, by je spełnić. Preferuję wyjazdy w pojedynkę, bo tylko wtedy w drodze spotyka się najciekawszych ludzi. Nie zawsze miłych, ale tylko tak można poznać prawdziwą twarz danego kraju. Wolę brudną prawdę niż lukrowane opowieści o jednorożcach. Dlatego moje opisy są czasami do bólu szczere ale zawsze prawdziwe. Dużo pracuję, w czasie wolnym piszę tego bloga i szukam najlepszego piwa na świecie :)

Te artykuły też Cię zainteresują

4 Komentarze

  1. Organy w synagodze w Budapeszcie nie mają nic wspólnego z eklektyzmem! Synagoga w Budapeszcie jest jest synagogą reformowaną a w nich organy są dozwolone. Judaizm ortodoksyjny nie zezwala na to by w synagodze obecne były jakiekolwiek instrumenty muzyczne, co więcej ortodoksyjny Żyd nawet nigdy do takiej synagogi nie wejdzie bo instrumenty są oznaką radości a ta będzie dopiero wtedy gdy ponownie przyjdzie Mesjasz! Jak pojedziesz do Nowego Yorku, Londynu czy nawet Paryża zobaczysz również synagogi z organami.

    1. Pisałem o całym wnętrzu, nie tylko o organach…
      I wiem, czym jest synagoga w Budapeszcie, doskonale wiem, że nie jest dla ortodoksów, bo też nie taki był zamiar budowniczych. 🙂

  2. […] Na temat Synagogi przeczytasz np tutaj. […]

  3. […] przed wyjazdem przeczytałam u Osmóla, że w Budapeszcie znajduje się największa synagoga w Europie (trzecia na świecie). Już w […]

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Więcej w Europa