EuropaPortugalia

Klasztor Hieronimitów w Lizbonie – czyste piękno rzeźbione w kamieniu

0
Krużganki Klasztoru Hieronimitów w Lizbonie
Krużganki Klasztoru Hieronimitów w Lizbonie

Klasztor Hieronimitów w Lizbonie, to czyste piękno w idealnej postaci. Nie skłamię, jeśli powiem, że był jednym z głównych miejsc, dla których przyleciałem do Portugalii. Klasztor Hieronimitów to jedno z tych miejsc, które pokazuje jak świetna, piękna i bogata była Lizbona przed wielkim trzęsieniem ziemi, które zrównało miasto z ziemią w 1755 roku.

Nie wiem, czy też tak macie, że widzicie jakiś budynek lub miejsce w telewizji, internecie lub jakiejś gazecie i wiecie, że to jedno z tych miejsc, które musicie zobaczyć. Oczywiście zawsze można powiedzieć, że przecież nie mamy szans tam pojechać, że daleko, drogo i się nie da, ale… Ale ja już wiem, że większość rzeczy się da, że prawie wszystko jest możliwe i czasami trzeba uważać o czym się marzy, bo życzenia się spełniają. Jestem żywym dowodem, że podróżnicze sny mi się spełniają – nie same rzecz jasna, ale chętnie im pomagam. Klasztor w Lizbonie był na takiej liście pragnień.

Klasztor Hieronimitów widziany z góry z pobliskiego Pomnika Odkrywców.

Klasztor Hieronimitów widziany z góry z pobliskiego Pomnika Odkrywców.

Już nawet nie wiem, gdzie zobaczyłem zdjęcie klasztoru Hieronimitów, ale wiedziałem, że przez niego zobaczę kiedyś Lizbonę. A po co czekać sługo, skoro weekend majowy aż się prosi, by go przedłużyć i wyjechać? Tym sposobem aby dotrzeć do klasztoru zobaczyłem też inne wspaniałe miejsce jak np. Porto oraz mniej fascynujące Faro. Sercem wyjazdu były jednak zdecydowanie te magiczne krużganki, które gdzieś zobaczyłem. I ten moment kiedy nagle wysiadam z tramwaju na przystanku tuż obok w mojej ocenie głównej atrakcji Lizbony i wszystko wskakuje na swoje miejsce. A wtedy nie przeszkadza nawet wijąca się do wejścia kilkusetmetrowa kolejka. Na dobre rzeczy, na piękno zawsze warto czekać. To nawet zaostrza apetyt.

Południowe wejście do kościoła Klasztoru Hieronimitów

Południowe wejście do kościoła klasztoru Hieronimitów. To pierwsze zetknięcie ze sztuką manuelińską. Dalej jest równie pięknie!

Klasztor Hieronimitów z punktu widzenia turysty składa się z dwóch miejsc. Jednym z nich są klasztorne krużganki a drugim kościół Najświętszej Marii Panny w Belem. I chyba nie umiem wybrać, co zrobiło na mnie większe wrażenie, ale obydwa miejsca łączą przepiękne rzeźby i płaskorzeźby, wydające się wypełniać każdy dostępny skrawek muru. Zacznijmy jednak od krótkiej historii miejsca, żebyście zorientowali się, dlaczego to miejsce jest tak piękne oraz skąd i kiedy wzięto na nie pieniądze.

Historia klasztoru Hieronimitów w Lizbonie

Klasztor powstał w miejscu, gdzie początkowo mieścił się mały kościółek, w którym żeglarze udający się na nieznane wówczas wody oceanów, prosili i dostawali błogosławieństwo na czas czekającej ich wyprawy. Trzeba tu zaznaczyć, że działo się to w dobie tak zwanych Wielkich Odkryć Geograficznych. Manuel I czyli ówczesny król Portugalii postanowił jednak zbudować tu rodzinne mauzoleum i za pozwoleniem Stolicy Apostolskiej przystąpił do dzieła w 1501 roku, kiedy zaczęła się budowa. Finansowanie miał zapewnić 5% podatek od przypraw przywożonych z odległych krain.

Korytarz biegnący wzdłuż krużganków klasztoru Hieronimitów

Korytarz biegnący dookoła krużganków klasztoru Hieronimitów.

Ponieważ przyprawy kosztowały wówczas krocie, pozyskiwana kwota była równoważna około 70 kilogramom czystego złota. Oczywiście kwota taka zasilała fundusz budowy każdego roku. Tak narodził się tak zwany styl manueliński – specyficzny dla Portugalii romans późnego gotyku i renesansu wzbogacony motywami żeglarskimi. Przepiękny to eklektyzm. Wspomniany król Manuel I do opieki nad klasztorem i kościołem wybrał zakon świętego Hieronima. Od nich właśnie wziął nazwę cały kompleks – długi na trzysta metrów jest jednym z głównych zabytków Lizbony. W cudowny sposób przetrwał nawet trzęsienie ziemi, które w 1755 roku zrujnowało niemal całą stolicę Portugalii. I chociaż zmarli z królewskiego rodu Avis, nie zapełnili tłumnie swego mauzoleum, bo ród w roku 1580 wygasł, to dzięki budowli pamięć o nich trwa do dziś.

Pod koniec XIX wieku w świątyni pojawiły się grobowce Vasco da Gamy oraz poety Luisa de Camoes’a i opiekę nad klasztorem sprawowało państwo. Kościół zaś stał się kościołem parafialnym dzielnicy Belem. W roku 1983 Klasztor Hieronimitów zostaje wpisany na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, podobnego wyróżnienia doczekała się pobliska wieża Torre de Belem. A dziś… dziś zabytek ogląda co roku ponad 800 tysięcy zwiedzających.

Krużganki Klasztoru Hieronimitów w Lizbonie

Widok na krużganki klasztoru Hieronimitów w Lizbonie

Widok na krużganki klasztoru Hieronimitów w Lizbonie

Jeśli zastanawiacie się, jaki był cel powstania tego przepięknego miejsca, to odpowiadam: miał cieszyć oko odpoczywających tu mnichów. Taka oaza spokoju, sprzyjająca kontemplacji i kontaktowi z Bogiem. Na środku podobno szemrało oczko wodne. Dziś po kasacie w Portugalii w 1833 roku wszystkich zakonów, miejsce to służy tylko turystom oraz rzecz jasna rządowi, jako źródło całkiem pokaźnych wpływów :). Na dwóch kondygnacjach, obchodząc krużganki dookoła, zobaczycie kwintesencję stylu manuelińskiego. Tu każdy łuk jest fantazyjnie rzeźbiony w ornamenty nawiązujące do elementów marynistycznych jak np. liny, ale są też motywy roślinne oraz rzecz jasna religijne. Wszystko to wyrzeźbione w jasnym kamieniu, wydaje się żyć i w jakiś sobie tylko wytłumaczalny sposób współgrać. Wierzcie mi, że zdjęcia nie są w stanie oddać piękna tej największej atrakcji Lizbony (największej w mojej ocenie).

Jedno z ażurowych okien krużganków klasztoru Hieronimitów.

Jedno z ażurowych okien krużganków klasztoru Hieronimitów.

Spacerując po pierwszym poziomie wstąpcie do refektarza. Tu w dawnych czasach mnisi spożywali posiłki. A my dziś możemy podziwiać kolejną charakterystyczną dla Portugalii rzecz czyli azulejos. Kolorowe kafelki układane w obrazy. Na nich zobaczymy postaci i sceny znane z Biblii. Co prawda nie mamy szansy na krużganki tylko dla siebie, bo kilkusetmetrowa kolejka czeka właśnie po to, by podziwiać je tak samo jak my, ale mimo wszystko warto spędzić tu troszkę czasu i chociażby oczyma wyobraźni zobaczyć, jak to było kilkaset lat temu, kiedy spacerowali tędy mnisi. Wierzcie lub nie, ale za pierwszym razem kiedy byłem w Lizbonie spędziłem tu chyba jakieś dwie godziny. Po prostu nie umiałem wyjść…

Refektarz klasztoru Hieronimitów w Lizbonie

Refektarz klasztoru Hieronimitów w Lizbonie.

Sklepienie krużganków w klasztorze Hieronimitów

Sklepienie krużganków w klasztorze Hieronimitów

Kościół Marii Panny w Belem

Kościół jest integralną częścią Klasztoru Hieronimitów w Belem (Belem jest dzielnicą Lizbony). Do niego zazwyczaj nie trzeba czekać w długiej kolejce i co więcej także wstęp jest bezpłatny! Zanim wejdziemy do świątyni, warto podnieść głowę już przy drzwiach – przed nami przedsmak wnętrza – naturalistyczne postaci świętych strzegące wejścia. A tuż za potężnymi drzwiami półmrok, w którym po lewo coś, co na pewno powinno zwrócić waszą uwagę. Oto grób Vasco da Gamy – jednego z największych odkrywców, jakich znał świat. Oczywiście patrząc na to z naszej europejskiej perspektywy – bo “odkrytym” ludom jego pojawianie się bardzo często przyniosła choroby, na które nie byli uodpornieni, śmierć i wyzysk. Portugalii odkrycia przyniosły jednak bogactwo.

Sarkofag Vasco da Gamy w klasztorze Hieronimitów.

Sarkofag Vasco da Gamy w klasztorze Hieronimitów. jakby ktoś miał wątpliwość, czyj to grobowiec, to karawela pod pełnymi żaglami na jego boku skutecznie rozwiewa wątpliwości.

Po prawo od wejścia zobaczymy sarkofag Luisa de Camoesa czyli jednego z największych portugalskich poetów. Tu mała ciekawa dykteryjka: grób poety jest pusty, bo zmarł on w nędzy i spoczął zapewne w jakiejś zbiorowej mogile nędzarzy – jakże przypomina to los kolejnego wielkiego czyli Mozarta… Wróćmy jednak do klasztoru, gdzie tłumy gromadzą się jednak przeważnie przy Vasco da Gamie – poecie uwagę poświęcają głównie Portugalczycy. Ale my pójdźmy dalej.

Polecam zatrzymać się na osi środkowej nawy, bo z tego miejsca świątynia wygląda szczególnie imponująco. Sześć potężnych kolumn, które grube jak pnie potężnych drzew podtrzymują sklepienie kościoła. Z tej perspektywy najlepiej widać, jak wielka jest skala zbudowanej świątyni i jak fantastycznie jest ona zdobiona. Każda z kolumna jest bogato zdobiona, witraże wpuszczają przyćmione, kolorowe światło, którego głównym źródłem we wnętrzu jest sztuczne oświetlenie.

Kościół klasztoru Hieronimitów w Lizbonie. Największe wrażenie robi sześć strzelistych kolumn podtrzymujących znajdujące się hen wysoko sklepienie świątyni.

Kościół klasztoru Hieronimitów w Lizbonie. Największe wrażenie robi sześć strzelistych kolumn podtrzymujących znajdujące się hen wysoko sklepienie świątyni.

Punkt centralny każdej świątyni czyli ołtarz to kolejna perła. Po bokach od niego znajdują się grobowce królów – inicjatora budowy Klasztoru Hieronimitów – Manuela I oraz kolejnego króla Jana III.  Spacerując dookoła świątyni zwróćcie uwagę na ściany, bo na nich są kolejne charakterystyczne strzeliste ozdoby utrzymane w stylu manuelińskim.

Witraże nie są tak stare, jak cała świątynia, ale doskonale uzupełniają klimat miejsca.

Witraże nie są tak stare, jak cała świątynia, ale doskonale uzupełniają klimat miejsca.

Co ciekawe, to wychodząc z kościoła czynimy to głównym wyjściem, ale kiedy idziemy do klasztoru, wydawać by się mogło, że główne drzwi do kościoła to te od strony południowej. Wszystko przez bogate zdobienia, jakie znajdują się od tej strony. Budowa kompleksu i wszystkich opisanych wyżej zdobień trwała ponad sto lat i śmierć Manuela I przerwała ją tylko na chwilę. I dobrze, że jego następcy kontynuowali dzieło, bo dziś możemy cieszyć się niesamowitym, harmonijnym pięknem.

Zdobienia nad wejściem do kościoła klasztoru Hieronimitów

Zdobienia nad wejściem do kościoła klasztoru Hieronimitów.

A jeśli jesteśmy obok klasztoru, to warto odwiedzić dwa inne bardzo interesujące miejsca, które są tuż obok. Pierwszym z nich jest Torre de Belem czyli wieża, która niegdyś strzegła wejścia do Lizbony i także przetrwała wielkie trzęsienie ziemi z 1755 roku. A drugim jest Pomnik Odkrywców, na którego szczyt można wjechać windą i zobaczyć przepiękną panoramę Lizbony. Z tej perspektywy najlepiej widać jak potężny jest Klasztor Hieronimitów, który zbudowany kilkaset lat temu, wciąż trwa.

Pisząc artykuł korzystałem z oficjalnej strony klasztoru.

Paweł Osmólski
Amator podróży do Azji i po Europie Wschodniej, a szczególnie po Bałkanach. Jakoś tak mam, że marzenia same mi się nie spełniają, zatem robię wszystko, by je spełnić. Preferuję wyjazdy w pojedynkę, bo tylko wtedy w drodze spotyka się najciekawszych ludzi. Nie zawsze miłych, ale tylko tak można poznać prawdziwą twarz danego kraju. Wolę brudną prawdę niż lukrowane opowieści o jednorożcach. Dlatego moje opisy są czasami do bólu szczere ale zawsze prawdziwe. Dużo pracuję, w czasie wolnym piszę tego bloga i szukam najlepszego piwa na świecie :)

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.